Kernpunten
- Professionalisering gaat over hoe een bedrijf wordt geleid, niet door wie.
- Professioneel management hangt samen met betere financiële prestaties en een gunstigere duurzaamheidsreputatie. Familiebedrijven profiteren financieel meer van professionalisering dan niet-familiebedrijven.
- Professionalisering en familiebetrokkenheid kunnen elkaar versterken. Duidelijke afspraken en controles beperken ongewenst gedrag, terwijl vertrouwen, betrokkenheid en een langetermijnoriëntatie behouden blijven.
Inleiding
In deze
blog staat het wetenschappelijke artikel “Effects of family ownership and
professionalization on firms’ financial performance and sustainability
reputation” van Nareuporn Piyasinchai, Trin Thananusak en Mat Hughes centraal. Het doel van het artikel is achterhalen wat professionalisering van het
management betekent voor de financiële prestaties en de duurzaamheidsreputatie
van (familie)bedrijven. Het artikel is in 2024 gepubliceerd in het Journal Entrepreneurship
Theory and Practice.
Introductie van het artikel
Als het gaat over de professionalisering van het familiebedrijf, gaat het vaak over het aantrekken van managers van buiten de familie. De aanname die vaak wordt gemaakt is dat familieleden die in het bedrijf werken minder professioneel zouden zijn en dat externe managers nodig zijn om het familiebedrijf verder te ontwikkelen. De auteurs van het artikel stellen deze opvatting ter discussie en definiëren professionalisering als het ontwikkelen en vastleggen van duidelijke, gestructureerde en goed werkende afspraken en werkwijzen voor het bestuur en management van een bedrijf.
Familiebedrijven kunnen professionaliseren
door duidelijke regels, procedures en controles in te voeren, ongeacht of het
bedrijf wordt geleid door familieleden of mensen van buiten de familie. Ze
onderscheiden zij vier dimensies:
- Doelen stellen: duidelijke, financiële en niet-financiële, en korte en langer termijn doelen die met elkaar samenhangen.
- Operationeel management: werkprocessen verbeteren, afspraken vastleggen en efficiënt werken.
- Prestaties beoordelen: resultaten volgen, bespreken en gebruiken om verbeteringen door te voeren.
- Talentmanagement: medewerkers aantrekken, ontwikkelen, belonen en bevorderen op basis van hun kwaliteiten en prestaties.
Om te verklaren waarom professionalisering
belangrijk is, combineren de onderzoekers twee theorieën. De eerste is de
agency theorie. Deze gaat ervan uit dat eigenaren en managers verschillende
belangen kunnen hebben. Managers kunnen bijvoorbeeld hun eigen belang in plaats
van het bedrijfsbelang vooropstellen. In familiebedrijven kunnen problemen
ontstaan wanneer familieleden functies krijgen waarvoor zij onvoldoende
geschikt zijn, of wanneer hun prestaties minder kritisch worden beoordeeld.
Duidelijke afspraken, toezicht en beoordelingssystemen kunnen dit beperken.
De tweede is de stewardshiptheorie. Deze gaat
ervan uit dat mensen niet uitsluitend vanuit eigenbelang handelen, maar zich
ook verantwoordelijk voelen voor de organisatie. Vertrouwen, betrokkenheid,
loyaliteit en gedeelde doelen stimuleren medewerkers om zich in te zetten voor
het voortbestaan van het bedrijf. Juist familiebedrijven kunnen hiervan
profiteren, omdat familieleden vaak sterk verbonden zijn met de onderneming en
gericht zijn op de lange termijn.
Hoewel deze theorieën vaak als tegenstellingen
worden gezien, vinden de onderzoekers dat beide elkaar kunnen versterken.
Professionalisering kan ongewenst gedrag beperken en tegelijkertijd vertrouwen
en betrokkenheid stimuleren. Familiebedrijven kunnen daardoor mogelijk meer
profiteren van professionalisering dan niet-familiebedrijven, omdat zij
professioneel management combineren met de bijzondere betrokkenheid van de
familie.
Onderzoeksmethode
Het onderzoek is gebaseerd op 3.829
productiebedrijven uit de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland
en Frankrijk, waarvan ongeveer 52% familiebedrijven. Er is onderzocht hoe professioneel
deze bedrijven worden geleid en vergelijken dit met hun winstgevendheid en
duurzaamheidsreputatie. Die reputatie is gemeten aan de hand van negatieve
berichtgeving over milieu, sociale omstandigheden en ondernemingsbestuur.
Resultaten
Het onderzoek laat zien dat professioneel
management samenhangt met betere financiële prestaties. Daarnaast blijkt dat familiebedrijven
meer financieel voordeel lijken te halen uit professioneel management dan niet
familiebedrijven. Resultaten laten ook zien dat familiebedrijven gemiddeld gezien
minder negatieve publieke aandacht krijgen voor kwesties rond milieu, sociale
verantwoordelijkheid en ondernemingsbestuur dan niet-familiebedrijven. Professionalisering
lijkt deze gunstige reputatie van familiebedrijven verder te versterken. Belangrijk
om te onthouden is dat de onderzoekers niet rechtstreeks meten hoe duurzaam
bedrijven daadwerkelijk opereren, maar hoeveel publieke kritiek zij ontvangen
op hun gedrag. Minder negatieve berichtgeving betekent dus niet automatisch dat
een bedrijf op alle onderdelen duurzamer is. De resultaten laten vooral zien
dat dat familiebedrijven die hun management professionaliseren, zowel
financieel als op het gebied van reputatie voordelen kunnen hebben.
Conclusie
De belangrijkste conclusie is dat
professionalisering en familiebetrokkenheid elkaar niet hoeven uit te sluiten. De
onderzoekers stellen zelfs dat ze elkaar kunnen versterken. Uit het onderzoek
blijkt dat professioneel geleide familiebedrijven betere financiële prestaties hebben
en een gunstigere duurzaamheidsreputatie. Familiebedrijven beschikken over
eigenschappen zoals betrokkenheid, vertrouwen, gedeelde waarden en een
langetermijnoriëntatie. Tegelijkertijd kunnen familiebanden leiden tot
onvoldoende toezicht, ongelijke behandeling en onduidelijke verantwoordelijkheden.
Professionalisering kan helpen om de voordelen
van familiebetrokkenheid te benutten en de nadelen te beperken. Duidelijke
doelstellingen, systematische beoordeling en goed personeelsbeleid kunnen
ongewenst gedrag beperken en tegelijkertijd de betrokkenheid en het
verantwoordelijkheidsgevoel van medewerkers versterken. Zo kan
professionalisering niet alleen bijdragen aan betere financiële resultaten,
maar ook aan het beperken van reputatierisico's op het gebied van milieu,
sociale verantwoordelijkheid en goed bestuur. Een belangrijke bijdrage van het
onderzoek is dat professionalisering niet gelijkstaat aan het aanstellen van
externe managers. Familieleden kunnen het bedrijf blijven leiden, mits zij
bereid en in staat zijn professionele managementpraktijken toe te passen.
Het onderzoek heeft ook beperkingen. De
onderzochte bedrijven zijn productiebedrijven en het onderzoek laat niet zien
hoe het professionaliseringsproces in de praktijk verloopt. Zo blijft
onduidelijk wanneer familiebedrijven het beste kunnen beginnen, welke
maatregelen het belangrijkst zijn en in welke volgorde deze moeten worden
ingevoerd.
Adviezen
Adviezen aan familiebedrijven
- Kijk naar de manier van leidinggeven, niet alleen naar wie leidinggeeft. Onderzoek of doelstellingen, verantwoordelijkheden en beoordelingen voldoende duidelijk zijn. Het aantrekken van externe managers is niet automatisch de oplossing.
- Hanteer duidelijke criteria voor benoemingen, beloningen en promoties. Bepaal wat het familiebedrijf nodig heeft en beoordeel familieleden en niet-familieleden op basis van hun kwaliteiten en prestaties.
- Vertaal familiewaarden naar concrete doelstellingen. Wanneer continuïteit, goed werkgeverschap of duurzaamheid belangrijk zijn, maak dan duidelijk wat dit betekent voor dagelijkse beslissingen en hoe de voortgang wordt gevolgd.
Adviezen aan niet-familiebedrijven
- Combineer controle met vertrouwen. Zorg voor duidelijke doelstellingen en prestatiebeoordelingen, maar stimuleer ook betrokkenheid en eigen verantwoordelijkheid.
- Investeer in de lange termijn. Zorg dat beslissingen maar ook bijdragen aan de continuïteit en reputatie van de onderneming.
Adviezen voor adviseurs
- Bespreek wat professionalisering werkelijk betekent. Vraag niet alleen of het familiebedrijf externe managers nodig heeft, maar onderzoek vooral hoe doelstellingen, processen, prestatiebeoordeling en personeelsbeleid zijn ingericht.
- Maak de spanning tussen vertrouwen en controle bespreekbaar. Waar werken informele familieafspraken goed en waar kan het leiden tot ongelijke behandeling, onduidelijkheid of onvoldoende toezicht.
- Breng samen in kaart welke managementpraktijken verbetering vragen. Houd daarbij rekening met de cultuur, omvang en ontwikkelingsfase van het bedrijf.
Bron
Piyasinchai,
N., Thananusak, T., & Hughes, M. (2024). Effects of family ownership and
professionalization on firms’ financial performance and sustainability
reputation. Entrepreneurship Theory and Practice, 48(3), 856–880. https://doi.org/10.1177/10422587231206573
Comments
Post a Comment