Impact van kennis en innovatie op prestaties van familiebedrijven: Van mythe naar mechanismes

on


Kernpunten

  • Familiebedrijven zijn niet per definitie innovatiever of efficiënter.
  • Kennismanagement en innovatie zijn de sleutel tot betere prestaties en concurrentievoordeel. 
  • Praktische implicatie: investeer gericht in kennis en innovatie.
 

Inleiding

In deze editie bespreken we twee wetenschappelijke artikelen die elkaar aanvullen en samen een krachtig inzicht geven in innovatie en prestaties binnen familiebedrijven. Het eerste artikel, “Are family firms doing more innovation output with less innovation input? A replication and extension” van Joern Block, Christopher Hansen en Holger Steinmetz (2023), onderzoekt of familiebedrijven daadwerkelijk meer innovatie-output generen met minder input. Oftewel of familiebedrijven meer nieuwe producten of toegekende patenten ontwikkelen terwijl ze minder investeren in innovatie, zoals geld, tijd en middelen voor onderzoek en ontwikkeling (R&D) dan niet-familiebedrijven. Voor verdieping bespreken we ook het artikel “Business performance of family firms: Exploring the roles of knowledge management, innovation and competitive advantage” van Sy Nguyen Tran en Can Ngo Thi uit 2025. Dit artikel onderzoekt hoe kennismanagement en innovatie bijdragen aan de prestaties van familiebedrijven, met concurrentievoordeel als verbindende factor.

In een steeds dynamischer en competitiever ondernemersklimaat staan familiebedrijven voor de uitdaging om hun continuïteit en prestaties te waarborgen. Uit eerder onderzoek blijkt dat familiebedrijven innovatie vaak efficiënter inzetten dan niet-familiebedrijven (Duran et al., 2016). Het gevaar van zo'n resultaat is dat het een eigen leven gaat leiden waardoor familiebedrijven blijven vasthouden aan vertrouwde routines of generatiestructuren, wat hun toekomstbestendigheid onder druk zet. Herhaling van eerder onderzoek is dan ook essentieel om de geldigheid van onderzoeksresultaten te blijven toetsen.

Beide studies benadrukken dat actief vernieuwen en leren essentieel is om relevant te blijven. Familiebedrijven kunnen zich niet uitsluitend beroepen op traditie of status, maar moeten investeren in kennisdeling, innovatievermogen en strategisch onderscheidend vermogen.
 

Introductie artikel 

Studie 1 – Block et al. (2023)
Deze meta-analyse combineert gegevens uit eerdere studies om trends en patronen te ontdekken. De auteurs voeren twee onderzoeken uit: (1) een replicatie van de studie van Duran et al. (2016) met vrijwel dezelfde dataset (92 van de 108 oorspronkelijke studies) en (2) een uitbreiding met een grotere, geactualiseerde dataset. Het doel van de studie is toetsen of familiebedrijven nog steeds efficiënter innoveren dan niet-familiebedrijven. Belangrijkste bevindingen zijn:
  • Familiebedrijven zijn niet structureel efficiënter of innovatiever dan andere bedrijven.
  • Grotere familiebedrijven halen meer uit hun innovaties; jongere familiebedrijven investeren vaker in innovatie dan oudere.
De eerdere aanname dat familiebedrijven “meer doen met minder” wordt niet bevestigd. Hoewel dit een belangrijk wetenschappelijk inzicht is, biedt het familiebedrijven weinig praktische handvatten. Daarom bespreken we aanvullend de studie van Nguyen Tran en Ngo Thi (2025), die dieper ingaat op de mechanismen achter prestatieverbetering.
 
Studie 2 – Nguyen Tran & Ngo Thi (2025)
Deze studie onderzoekt hoe kennismanagement en innovatie bijdragen aan de prestaties van familiebedrijven, met concurrentievoordeel als belangrijkste mechanisme. Kennismanagement is een proces waarbij een bedrijf kennis systematisch verzamelt, opslaat, deelt en toepast om haar strategie en werkwijze te ondersteunen. Innovatie verwijst naar het ontwikkelen en toepassen van nieuwe ideeën, producten, processen of diensten. De prestaties van een bedrijf worden zichtbaar in zaken als winstgevendheid, efficiëntie en klanttevredenheid. Concurrentievoordeel ontstaat wanneer een bedrijf zich onderscheidt van anderen, bijvoorbeeld door sneller te groeien of aantrekkelijker te zijn voor klanten.
 
De studie is gebaseerd op de theorie van dynamische capaciteiten, die stelt dat organisaties in een veranderende omgeving hun middelen flexibel moeten inzetten om concurrentievoordeel te behouden. Kennis en innovatie worden hierin gezien als strategische middelen. De studie is uitgevoerd in de Vietnamese hotel- en restaurantsector en combineert kwalitatieve interviews (n=7) met kwantitatieve vragenlijsten (n=197). De belangrijkste bevindingen zijn:
  • Kennismanagement en innovatie hebben beide een directe, positieve invloed op prestaties.
  • Concurrentievoordeel fungeert als gedeeltelijke tussenschakel tussen 1) kennismanagement en prestaties en 2) innovatie en prestaties.
  • De combinatie van kennis en innovatie leidt tot betere resultaten, mits deze bijdragen aan concurrentievoordeel.

Conclusie

De twee studies maken duidelijk dat actief vernieuwen en leren essentieel is om relevant te blijven. Meer specifiek, beide studies:
  • Ontkrachten een mythe. Block et al. (2023) tonen aan dat familiebedrijven niet vanzelf innovatiever of efficiënter zijn. Dit inzicht voorkomt zelfoverschatting en stimuleert kritisch zelfonderzoek.
  • Bieden een concreet verbeterpad.NguyenTran & Ngo Thi (2025) laten zien dat prestaties wél verbeterd kunnen worden, mits er bewust wordt geïnvesteerd in kennis en innovatie die kunnen leiden tot concurrentievoordeel.
  • Helpen stilstand te doorbreken. Veel familiebedrijven blijven hangen in vertrouwde patronen. Deze studies benadrukken het belang van vernieuwing en strategische aanpassing.
  • Maken strategie tastbaar. Door het benoemen van het mechanisme (kennis en innovatie → concurrentievoordeel → prestatie) helpen deze studies om strategieën concreet en meetbaar te maken.


Afronden en adviezen

We hebben deze twee artikelen gekozen om te laten zien dat wetenschappelijke inzichten niet statisch zijn. Een replicatie kan eerdere aannames corrigeren, maar roept ook nieuwe vragen op. Daarom is het waardevol om aanvullend onderzoek te betrekken dat praktische richting biedt.
 
Advies aan familiebedrijven
Door kennis binnen het bedrijf goed te verzamelen, op te slaan, te delen en te benutten, kan er sneller worden ingespeeld op veranderingen in de markt en betere beslissingen nemen. Dit versterkt niet alleen de interne processen, maar vormt ook de basis voor innovatie. Zet innovatie dan ook strategisch in. Het is waardevol om kritisch te kijken naar de wijze waarop innovatie wordt aangepakt binnen het familiebedrijf. Een te voorzichtige benadering kan het innovatieproces vertragen. Efficiëntie kan worden vergroot door beter gebruik te maken van aanwezige kennis binnen de familie, het bedrijf of door externe expertise aan te trekken. Daarbij verdient innovatie het om niet uitsluitend als kostenpost te worden beschouwd, maar als een strategische investering in de toekomstbestendigheid van het familiebedrijf.
 
Het onderzoek van Nguyen Tran & Ngo Thi (2025) toont aan dat kennis en innovatie pas echt effect hebben op bedrijfsresultaten als ze leiden tot iets unieks dat het bedrijf onderscheidt van de rest, zoals betere service, lagere kosten, uniek product of een sterkere klantrelatie.
 
Advies aan niet-familiebedrijven
Niet-familiebedrijven hebben veel aan deze informatie. In niet-familiebedrijven is het extra belangrijk om kennis te verzamelen, te delen en te benutten. Een hoger personeelsverloop maakt het immers lastiger om kennis vast te houden. Onderzoek laat zien dat effectief kennismanagement in familiebedrijven essentieel is om kennisverlies te voorkomen en de bedrijfsvoering te versterken (Nguyen Tran & Ngo Thi, 2025). Realiseer u dat kennis niet altijd ‘geborgd’ kan worden in systemen, maar in mensen en de interactie tussen die mensen. Kijk naar de twee voorgestelde video's. Daarin wordt de vraag gesteld ‘Wat is het probleem? Waarom moet ik er wat mee?’ Om dan vervolgens te kijken hoe de oplossing vormgegeven kan worden.
 
Advies aan adviseurs
Stel reflectieve vragen die het denkproces van familiebedrijven stimuleren:
  • Vertrouwen jullie op het idee dat jullie vanzelf efficiënter zijn?
  • Hoe wordt kennis gedeeld en benut binnen jullie bedrijf?
  • Welke innovaties versterken jullie unieke positie in de markt?
  • Hoe combineren jullie traditie met vernieuwing?
  • Waarin verschillen jullie van andere familiebedrijven?
  • Welke kennis en innovaties dragen aantoonbaar bij aan betere prestaties?
Deze vragen helpen om aannames te toetsen en ruimte te maken voor kritische reflectie. Ook stimuleren deze vragen de bewustwording over kennismanagement als strategisch instrument. De vragen helpen ook om zich te realiseren dat innovatie alleen maar zin heeft als het waarde toevoegt en concurrentievoordeel oplevert. De vragen zetten aan tot nadenken over de eigen identiteit en sterktes en leggen een link tussen strategie, uitvoering en meetbare resultaten.

Voor meer informatie, kijk:

 

Bronnen

Block, J., Hansen, C., & Steinmetz, H. (2023). Are family firms doing more innovation output with less innovation input? A replication and extension. Entrepreneurship Theory and Practice, 47(4), 1496-1520. https://doi.org/10.1177/10422587221084249 

Duran, P., Kammerlander, N., Van Essen, M., & Zellweger, T. (2016). Doing more with less: Innovation input and output in family firms. Academy of Management Journal, 59(4), 1224-1264. https://doi.org/10.5465/amj.2014.0424 

Nguyen Tran, S., & Ngo Thi, C. (2025). Business performance of family firms: exploring the roles of knowledge management, innovation and competitive advantage. Journal of Family Business Management. https://doi.org/10.1108/JFBM-01-2025-000

Comments

Post a Comment